Ta strona wykorzystuje ciasteczka (cookies) w celu zapewnienia maksymalnej wygody w korzystaniu z naszego serwisu. Czy wyrażasz na to zgodę?

Koncepcja Studiów Miejskich na UW

Jestem z miasta

Gdzieś na początku XXI wieku miało miejsce epokowe wydarzenie: po raz pierwszy w historii liczba osób zamieszkujących miasta i obszary zurbanizowane przekroczyła 50 procent ludzkości. Jest to sytuacja bez precedensu: człowiek „z gatunku wiejskiego” stał się „gatunkiem miejskim”. Miasto zaczęło być naturalnym środowiskiem życia człowieka. Nie ulega wątpliwości, że XXI stulecie będzie, między innymi, wiekiem miast.

Jest to zarówno szansa, jak i zagrożenie. To właśnie miasta są dziś lokomotywą rozwoju gospodarczego, kulturowego czy społecznego. To właśnie w miastach narodziła się demokracja. Jednocześnie obszary zurbanizowane odpowiedzialne są za większość emisji CO2, które stanowią bezpośrednią przyczynę globalnego ocieplenia. Miasto jest jednocześnie problemem i rozwiązaniem – także kryzysu klimatycznego. Gdyby burmistrzowie rządzili światem, jak ujął to prof. Benjamin Barber, być może uporaliby się z jego palącymi problemami szybciej i sprawniej niż rządy.

Polska stała się krajem zurbanizowanym już w latach 60. XX wieku – wtedy właśnie liczba mieszkańców miast przekroczyła w naszym kraju liczbę mieszkańców wsi. Jednak przez długie dekady zmiana ta nie przebiła się do społecznej świadomości. Wciąż myśleliśmy o sobie jako o narodzie zakorzenionym we wsi, chociażby tylko symbolicznie. Wyrazem tego jest chociażby brak pozytywnej identyfikacji z miastem w języku: przez stulecia nie narodził się w nim odpowiednik angielskiego słowa „urbanite”, oznaczającego po prostu mieszkańca i mieszkankę miasta. Dopiero w ostatniej dekadzie, podczas której w Polsce miał miejsce swoisty renesans miasta i miejskości, coraz to szersza rzesza polskich obywatelek i obywateli zdała sobie sprawę z własnej miejskości. Dziś coraz częściej można usłyszeć: „Jestem z miasta”.

Co to jednak oznacza? Przez większość XX wieku, miasto i urbanizacja, jak ujął to nestor światowych studiów miejskich, Henri Lefebvre, pozostawały „ślepą plamką” zarówno wiedzy akademickiej, jak i potocznej. Badania miast prowadzono w ramach wielu naukowych dziedzin, ale każda z nich robiła to wycinkowo. W efekcie żadna dyscyplina nie była w stanie ukazać miasta w jego całej różnorodności i złożoności. Dlatego od lat 80. XX wieku zaczęła się wykluwać, na styku istniejących dyscyplin, takich jak socjologia, geografia, architektura, urbanistyka, ekonomia czy antropologia, nowa dziedzina wiedzy: studia miejskie. W ciągu ostatniej dekady, studia miejskie stały się jedną z najprężniej rozwijających się miedzyobszarowych dziedzin wiedzy na świecie, a także w Polsce.

Nasze studia wychodzą naprzeciw tej nowej dyscyplinie wiedzy i dają szansę studentom i studentkom na odnalezienie odpowiedzi na następujące pytanie: co to oznacza, że (prawie) wszyscy jesteśmy dziś z miasta. Jak bardzo zmienił się model miasta i miejskości w wieku XXI? O ile w wieku XIX to Paryż, a w wieku XX Nowy Jork były miastami przyszłości, o tyle dziś scenariusze na przyszłość wykluwają się w metropoliach Globalnego Południa. Gdzie w tym wszystkim plasuje się Polska? Czego możemy nauczyć się z historii i doświadczenia miast XIX i XX wieku, aby sprostać wyzwaniom wieku XXI? Jak działać konkretnie, w realiach polskich miast i polskiego kontekstu prawno-historyczno-społeczno-kulturowego, aby znaleźć skuteczne odpowiedzi na palące problemy?

Studia są prowadzone przez pięć różnych jednostek Uniwersytetu Warszawskiego – uniwersytetu badawczego i najlepszej uczelni wyższej w Polsce. Bazują na najnowszych badaniach i ustaleniach w światowych urban studies, jednocześnie uwzględniając dorobek kilkudziesięciu lat badań w Polsce, prowadzonych przez socjologów, geografów, historyków, kulturoznawców czy ekonomistów, którzy stworzyli podwaliny tej dziedziny wiedzy. Studia mają kameralny, interdyscyplinarny i praktyczny wymiar. Nowatorską praktyką akademicką, którą wprowadzamy, jest współprowadzenie jednych zajęć przez różnych prowadzących, tak by poszczególne zagadnienia analizowały osoby, które się w nich specjalizują. Po pierwszym, wspólnym i wprowadzającym semestrze, studenci będą kontynuować naukę w jednym z trzech, specjalistycznych modułów: przestrzennego, społecznego oraz ekonomiczno-politycznego.

Profil absolwenta

Absolwenci naszego kierunku będą dysponować odpowiednimi narzędziami i kompetencjami, pozwalającymi im znaleźć pracę w branżach i zawodach zajmujących się problematyką miejską: od administracji samorządowej czy krajowej, poprzez firmy konsultingowe czy sektor prywatny związany z urbanistyką, architekturą czy budownictwem.

Rekrutacja

Zasady kwalifikacji dla kandydatów z dyplomem polskim

O przyjęcie na studia mogą ubiegać się osoby, które uzyskały dyplom licencjata, magistra, inżyniera lub równoważny na dowolnym kierunku.
Liczba punktów w postępowaniu rekrutacyjnym:

  • maksymalna – 100 pkt.,
  • minimalny próg kwalifikacji – 40 pkt.

Na punktację składa się:

  • ocena eseju (maksymalnie 60 pkt.);
  • ocena za rozmowę kwalifikacyjną (maksymalnie 20 pkt.);
  • punkty za ocenę na dyplomie studiów: pierwszego stopnia, jednolitych magisterskich, studiów drugiego stopnia bądź równoważnych (maksymalnie 20 pkt.):
    • kandydat legitymujący się dyplomem z ogólną oceną bardzo dobrą lub celującą (5,0) otrzymuje 20 punktów rankingowych;
    • kandydat legitymujący się dyplomem z ogólną oceną dobrą plus (4,5) – 16 punktów rankingowych;
    • kandydat legitymujący się dyplomem z ogólną oceną dobrą (4,0) – 12 punktów rankingowych;
    • kandydat legitymujący się dyplomem z ogólną oceną dobrą (3,5) – 8 punktów rankingowych;
    • kandydat legitymujący się dyplomem z ogólną oceną dobrą (3,0) – 4 punkty rankingowe.

W postępowaniu kwalifikacyjnym brana jest pod uwagę:

  • ocena z eseju ukazującego posiadaną wiedzę na temat problemów rozwoju miast i zainteresowania naukowe kandydata;
  • ocena rozmowy kwalifikacyjnej;
  • ocena na dyplomie (studiów pierwszego stopnia, jednolitych magisterskich, studiów drugiego stopnia bądź równoważnych).

Kandydat zobowiązany jest do przygotowania eseju (w języku polskim), składającego się z dwóch części. W pierwszej należy odnieść się do kwestii współczesnych problemów rozwoju miast; w drugiej przedstawić swoje zainteresowania naukowe.

Zakres poruszanej tematyki i sposób jej ujęcia jest dowolny. Objętość eseju nie może przekroczyć 10 000 znaków (standardowa strona A4 wynosi 1 500 znaków). Esej jest podstawą oceny wiedzy posiadanej przez kandydata na temat rozwoju miast, umiejętności jej syntetycznej prezentacji oraz poziomu przygotowania do studiów magisterskich. Jest on punktowany w skali od 0 do 60 punktów (maksymalnie 40 pkt. za część pierwszą i 20 pkt. za drugą).
Kandydat powinien do końca okresu rejestracji w IRK dostarczyć esej w formie elektronicznej (załączony w IRK, jako plik pdf).
Kolejnym etapem procesu kwalifikacji jest rozmowa z kandydatem, której przedmiotem będą:

  • dodatkowe uzasadnienie i rozwinięcie prezentowanych w eseju poglądów,
  • wyjaśnienie wątpliwości oceniających esej i sprecyzowanie zainteresowań naukowych kandydata,
  • uzasadnienie wyboru kierunku Studia miejskie.

O kolejności kwalifikacji na studia zadecyduje lista rankingowa, zestawiona według malejącej sumy punktów rankingowych.

Zasady kwalifikacji dla kandydatów z dyplomem zagranicznym
Obowiązują takie same zasady, jak dla kandydatów z dyplomem uzyskanym w Polsce.

Sprawdzian kompetencji kandydatów do studiowania w języku polskim 
Pozytywny wynik procedury kwalifikacyjnej stanowi równocześnie potwierdzenie kompetencji kandydata do studiowania w języku polskim (w przypadku osób nieposiadających honorowanych przez UW dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego co najmniej na poziomie B2).

Wymagania dotyczące znajomości języka polskiego. >> Otwórz stronę! <<

Terminy

Rozmowa kwalifikacyjna: 20-22 września 2021 r., godz. 9:00-17:00 (egzamin zostanie przeprowadzony w formie zdalnej)

Ogłoszenie wyników: 24 września 2021 r.

Przyjmowanie dokumentów:

  • I termin: 27-28 września 2021 r.
  • II termin (w przypadku niewypełnienia limitu miejsc w pierwszym terminie): 29-30 września 2021 r.

Opłaty
Opłata rekrutacyjna (w tym opłaty wnoszone za granicą) 
Opłata za wydanie legitymacji studenckiej (ELS)

Wymagane dokumenty
Lista dokumentów wymaganych do złożenia w formie papierowej w przypadku zakwalifikowania na studia

Więcej informacji na stronie IRK:

https://irk.uw.edu.pl/pl/offer/PELNE2020/programme/S2-US/?from=field:P_US

Wspólny semestr

Studia Miejskie na UW to studia magisterskie trwające dwa lata. Pierwszy semestr ma charakter rozpoznawczy: studenci zostaną zapoznani z podstawowymi teoriami w studiach miejskich, różnymi uwarunkowaniami rozwoju miast, a także elementarnymi metodami badań miast i urbanizacji. Zajęcia w tym semestrze będą prowadzone dla wszystkich studentów. Pod jego koniec studenci otrzymają możliwość wyboru modułu, w którym kontynuować będą studia przez kolejne trzy semestry. Wybór modułu pozwoli studentom skupić się na jednym z podstawowych aspektów (przestrzenny, społeczny lub ekonomiczno-prawny) problematyki miejskiej i zdobyć specjalistyczną wiedzę związaną z wybranym przez siebie obszarem.

Zajęcia w pierwszym semestrze zostały podzielone na trzy bloki:

  1. Teorie w studiach miejskich (120h) – teorie klasyczne i współczesne
  2. Metody badań (120h) – ilościowe, jakościowe społeczne, humanistyczne i przestrzenne
  3. Uwarunkowania rozwoju miast (120h) – kulturowo-społeczne, historyczne, polityczno-prawne, ekonomiczno-technologiczne, przyrodniczo-przestrzenne

Zobacz program studiów (dla osób rozpoczynających studia w 2020 roku)

Opis zajęć:

We współczesnych studiach miejskich nie ma jednej wiodącej teorii, która pozwalałaby w sposób całościowy zrozumieć fenomen miasta i naturę procesów urbanizacyjnych. Zamiast tego, badacze i badaczki posługują się różnego rodzaju pojęciami, które stanowią swoiste „okna” poprzez które można obserwować miasto i miejskość. W tym bloku zajęć studenci będą mogli zaznajomić się z podstawowym zestawem pojęć, które wejdą w skład ich analitycznej „skrzynki narzędziowej”, do której będą mogli potem sięgać przy własnej pracy badawczej. Teorie zostały podzielone na dwie części: klasyczne, obejmujące teksty i debaty z wieku XX i dotyczące najczęściej miast Zachodu oraz współczesne, obejmujące teksty i debaty z ostatnich dwóch dekad, dotyczące przede wszystkim współczesnej, planetarnej urbanizacji, której lokomotywą stały się miasta Globalnego Południa. Wykład i konwersatorium „Klasyczne teorie” odbędzie się w formule zajęć zblokowanych w 7 tygodni, a następnie przez kolejne 7 tygodni odbywać się będzie wykład i konwersatorium ze teorii współczesnych.

Głównym tematem zajęć będą tzw. klasyczne teorie miasta: formułowane od lat 20tych XX wieku koncepcje szkoły chicagowskiej, ujęć kulturalistycznych, neoekologicznych, makrostrukturalnych czy funkcjonalnych. Pojęcia tych teorii posłużą przedstawieniu szerszej problematyki miejskiej: procesów segregacji i selekcji, zmian w interpretacjach czasu i przestrzeni, dynamiki wyłaniania się głównych aktorów oraz stosunków władzy zarówno w mieście, jak w odniesieniu do państwa i rynku. Ujęcia kulturalistyczne dostarczą kategorii do spojrzenia na miasto jako przedmiot/źródło praktyk dyskursywnych, jako przedmiot doświadczenia, pole komunikacji (także artystycznej). Wreszcie, koncepcje makrostrukturalne zostaną wykorzystane do prezentacji zmian struktur społecznych w rezultacie procesów urbanizacji.

Koordynatorka: prof. Grażyna Woroniecka (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych – ISNS)

Kurs oparty jest na bliskiej lekturze i dyskusji nad najważniejszymi tekstami dla XX-wiecznych studiów miejskich. W oparciu o teksty zarówno polskich jak i zagranicznych badaczy, omówione zostaną m.in. następujące zagadnienia: społeczne wytwarzanie przestrzeni (B. Jałowiecki), ekologia miejska i miasto w szkole chicagowskiej (R.E. Park, L. Wirth), kwestia miejska (M. Castells), funkcjonalizm (Le Corbusier), sieci i miasto globalne (U. Hannerz, S. Sassen), codzienność miasta i upodmiotowienie jego użytkowników (M. de Certeau), szata informacyjna (A. Wallis), życie po miejsku (M. Czerwiński, J. Jacobs), prawo do miasta (H. Lefebvre), gentryfikacja (N. Smith), reżim miejski (I. Sagan), miasto a rozwój kapitalizmu (D. Harvey).

Koordynator: dr hab. Włodzimierz Pessel (Instytut Kultury Polskiej – IKP)

Czym jest zjawisko planetarnej urbanizacji i jakie znaczenie dla tego czym jest miasto i miejskość ma przeniesienie się epicentrum światowej urbanizacji z Zachodu do miast Globalnego Południa? Czy żyjemy na planecie slumsów, jak twierdzi M. Davis, a może w jednym wielkim przedmieściu, jak uważa R. Keil? Dlaczego kryzys z 2008 roku rozpoczął się od krachu na rynku nieruchomości? Wykład będzie stanowił „wycieczkę” po najważniejszych współczesnych megamiastach, od Los Angeles i Nowego Jorku, przez Bogotę, Sao Paulo, Lagos, Kiszasę, Warszawę, Tallin, Teheran, Pekin, Jakartę aż po Tokio. Każde z nich ujawnia któryś z wielu aspektów zjawiska planetarnej urbanizacji, analizowany przez takich badaczy jak M. Davis, J. Hoston, D. Harvey, F. De Boeck, Maliq Simone, N. Brenner, R. Keil, czy R. Koolhaas.

Koordynator: dr hab. Kacper Pobłocki (Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych – EUROREG)

Kurs oparty jest na bliskiej lekturze i dyskusji nad najważniejszymi tekstami dla współczesnych studiów miejskich. W oparciu o najnowsze teksty i badania, omówione zostaną następujące zagadnienia, teorie i pojęcia: międzymieście (T. Sieverts), kwestia skali i polityka skali (N. Brenner, N. Smith), spójność przestrzenna miasta (D. Harvey), miasto jako idea polityczna (K. Nawratek), obywatelstwo miejskie (J. Holston), planetarna urbanizacja i jej krytyka (N. Brenner i Ch. Schmid), metabolizm miasta (M. Gandy), ekologia polityczna urbanizacji (E. Swyngedouw), płeć a miasto (F. Tonkiss), klasa kreatywna i jej krytyka (R. Florida), nowy urbanizm i jego krytyka (J. Gehl), pułapki partycypacji (M. Miessen), fenomen ruchów miejskich, placemaking i inne.

Koordynatorki: dr Dorota Celińska-Janowicz (EUROREG), dr Katarzyna Wojnar (EUROREG)

Celem niniejszego bloku zajęć jest zapoznanie studentów i studentek z najważniejszymi czynnikami, które wpływają na kształt współczesnych miast. Czynniki te podzieliliśmy na dwie grupy: społeczno-kulturowo-historyczne (60h zajęć) oraz instytucjonalno-strukturalne (60h zajęć). Suma tych czynników daje nam całościowy obraz tego jakie procesy i zjawiska wpływają na to, czym jest dziś miasto i miejskość. Zajęcia będą prowadzone w formie wykładu z elementami konwersatorium, a wiele z nich prowadzone będzie przez kilku prowadzących.

Wykład prezentuje podstawowe zagadnienia związane z powstaniem i rozwojem form życia miejskiego na ziemiach polskich od początków XIII do końca XIX w. Omawiane będą charakterystyczne cechy procesów urbanizacji w poszczególnych okresach (średniowiecze, nowożytność, wiek XIX), kształtowanie się samorządu miejskiego i systemów prawa niemieckiego, charakterystyczne cechy kultury miejskiej średniowiecza, jej przemiany w okresie nowożytnym oraz kształtowanie się układu przestrzennego miast w okresie XIII-XVII w. Następnie omawiane będą zmiany krajobrazu urbanistycznego i kultury miejskiej ziem polskich związane z kształtowaniem się nowoczesnych miast. Przedmiotem analizy będą różnego rodzaju zjawiska społeczne i kulturowe zachodzące w XVIII i XIX w.: rozwój infrastruktury, rozwój przestrzenny i jego uwarunkowania, nowa zabudowa miejska, a także tworzenie się społeczności wielkiego miasta, ich kultura codzienna i obyczajowość.

Koordynatorki: prof. Małgorzata Karpińska (Wydział Historyczny – WH), prof. Agnieszka Bartoszewicz (WH)

Wykład będzie stanowił przegląd i omówienie m.in. następujących zjawisk we współczesnych miastach : struktura więzi społecznych w środowisku zurbanizowanym, jej uwarunkowania i wpływ na procesy miejskie, zależności pomiędzy tą strukturą a kapitałem społecznym i jego wpływem na rozwój miasta, procesy utraty legitymizacji władzy i dyskursy roszczeniowe, migracje wewnętrzne i zewnętrzne, procesy demograficzne, starzenie się społeczeństwa, formy zamieszkiwania, relacja między działalnością instytucji kultury a rozwojem miasta, sposoby wykorzystania dziedzictwa kulturowego i kapitału kulturowego jego mieszkańców jako czynników rozwoju miasta oraz o wpływ działań rozwojowych podejmowanych przez miasto na zmiany w różnych obszarach i aspektach kultury.

Koordynatorka: dr hab. Magdalena Łukasiuk (ISNS)

Wykład będzie omawiał otoczenie instytucjonalne, w którym funkcjonują samorządy miejskie, wyłaniane w wyborach władze miast i lokalna administracja. Studenci zapoznają się studentów z podstawowymi pojęciami i teoriami używanymi w badaniach polityki miejskiej i ekonomii politycznej samorządów miejskich. W szczególności poruszone będą tematy takie jak: samorządność terytorialna we współczesnych demokracjach, wzorce decentralizacji, autonomia lokalna, ustrój miast, horyzontalne relacje władzy w samorządach, miasto jako demokracja przedstawicielska: wybory lokalne i reprezentacja polityczna, miasta w sieciach współpracy, instytucjonalizacja zarządzania metropolitalnego, modele zarządzania strategicznego w miastach i obszarach metropolitalnych.

Koordynator: dr Adam Gendźwiłł (Wydział Geografii i Studiów Regionalnych – WGiSR)

Wykład przedstawia wybrane elementy ekonomiki miast wyjaśniające procesy powstawania i rozwoju miast oraz użytkowania ziemi w mieście, a także najważniejsze przemiany technologiczne wpływające na funkcjonowanie miast. W pierwszym bloku poruszone zostaną m.in. zagadnienia dotyczące bazy ekonomicznej, korzyści aglomeracji, renty gruntowej oraz struktury przestrzennej miasta, które stanowią efekt działania sił rynkowych. Druga część wykładu poświęcona będzie wpływowi przemian technologicznych wynikających z rozwoju gospodarki informacyjnej na mobilność ludzi, funkcjonowanie ośrodków miejskich, a także zarządzanie miastem.

Koordynator: prof. ucz. Maciej Smętkowski (EUROREG), dr hab. Agnieszka Olechnicka (EUROREG)

Wykład będzie wprowadzeniem do problematyki ekosystemów miejskich i systemu przyrodniczego miasta. Poruszone będą także kwestie środowiska oraz jego ochrony w ramach polityk miejskich, podnoszenie jakości środowiska oraz poprawa warunków życia w mieście, a także współczesne zagrożenia naturalne dla miast (ekstremalne zjawiska przyrodnicze – powodzie miejskie, susze i ich wpływ na warunki życia w mieście, temperatura ekstremalna, burze i inne zjawiska atmosferyczne itd.). Zagrożenia te osadzone będą w kontekście zmian klimatu. Wreszcie, omówione będą kwestie zdolności adaptacyjnych, recyklingu zasobów wodnych, błękitno-zielonej infrastruktury, renaturyzacji i rewitalizacja wód powierzchniowych, miasta-gąbki i miasta odporne – resilient city.

Koordynator: prof. ucz. Artur Magnuszewski (WGiSR)

W tym bloku zajęć studenci zostaną zapoznani z wachlarzem podstawowych metod badawczych używanych w studiach miejskich. Zajęcia będą miały charakter ćwiczeniowo-warsztatowy z silnym komponentem praktycznym oraz ukierunkowane będą na rozwój umiejętności pracy w zespole. Studenci, którzy będą mogli udokumentować kompetencje w zakresie poszczególnych metod (na przykład dzięki ukończonym studiom pierwszego stopnia) będą mieli możliwość przepisania tych zajęć.

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z podstawowymi metodami badań ilościowych, w tym przygotowanie ankiet oraz ich analiza. Ponadto na zajęciach omawiane będą następujące zagadnienia: dane wykorzystywane w badaniach miejskich, rodzaje danych, źródła danych wtórnych i podstawowe informacje o metodach zbierania danych pierwotnych, metody pomiaru i skale pomiarowe, weryfikacja danych, wizualizacja z wykorzystaniem podstawowych narzędzi, formułowanie i testowanie hipotez, podstawowe analizy statystyczne z wykorzystaniem ogólnodostępnego oprogramowania, rodzaje zmiennych, opis statystyczny, miary tendencji centralnej i rozproszenia, rodzaje rozkładów, korelacja.

Koordynatorzy: dr Adam Płoszaj (EUROREG), prof. ucz. Mikołaj Herbst (EUROREG)

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z podstawowymi metodami i technikami badań jakościowych w naukach społecznych ze szczególnym uwzględnieniem badań terenowych. Najpierw omówione zostaną podstaw teoretyczne konstruowania metodologii badań, a następnie techniki realizacji badań za pomocą wywiadów indywidualnych (z uwzględnieniem ich rodzajów), grupowych wywiadów zogniskowanych, tzw. fokusów (z uwzględnieniem realizacji fokusów on-line) oraz obserwacji (z uwzględnieniem jej typów). Będziemy tworzyć scenariusze do wywiadów i obserwacji oraz symulacje badań terenowych. Zostanie położony nacisk na sposobu doboru próby badanej pod kątem metodologicznym i etycznym.

Koordynator: dr Tomasz Sobierajski (ISNS)

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z metodami trans- i interdyscyplinarnych badań humanistycznych, a w szczególności najnowszymi metodami związanymi z zastosowaniem idei laboratorium humanistycznego, humanistyki zaangażowanej, krytycznej i afirmatywnej (np. etnografii wielostanowiskowej i wizualnej, czy historii mówionej). Metody humanistyczne omówimy zarówno jako narzędzia do badania mediów miejskiego doświadczenia kulturowego, jak i różnych form jego medialnych reprezentacji (miejskie narracje, miejsce pamięci i pamięć kulturowa, tożsamość miejsca, formy konceptualizowania i konstruowania miasta w różnych mediach).

Koordynatorki: prof. ucz. Agnieszka Karpowicz (IKP), dr hab. Marta Rakoczy (IKP), współprowadzenie dr hab. Mikołaj Madurowicz (WGiSR)

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z podstawowymi narzędziami służącymi opisowi przestrzeni i wyjaśnieniu jej organizacji oraz funkcjonowania w różnych wymiarach (urbanistyczno-architektonicznym, społeczno-gospodarczym, przyrodniczym) i skalach (skala miasta, dzielnicy, sąsiedztwa). Studenci nabędą praktyczne umiejętności stosowania narzędzi geoinformatycznych do pozyskiwania, analizy i wizualizacji cyfrowych danych przestrzennych. Zapoznają się także z funkcjonalnością GIS, jako narzędzia do analiz i modelowania złożonych zależności przestrzennych oraz poznają techniki analiz funkcjonalno-przestrzennych stosowanych przez urbanistów i architektów.

Koordynator: dr hab. inż. arch. Jacek Kwiatkowski (WGiSR)

Przedmiot stanowi forum prezentacji najnowszych badań z dziedziny studiów miejskich oraz plenarnej dyskusji badaczy i badaczek ze studentami. Każdego tygodnia wykład przedstawi specjalnie zaproszona osoba, a po wykładzie odbędzie się otwarta dyskusja. Cykl tych wykładów będzie tak dobrany, ale uwypuklić różnorodność i wielość perspektyw we współczesnych studiach miejskich.

Koordynatorzy: dr hab. Kacper Pobłocki (EUROREG), dr hab. Magdalena Łukasiuk (ISNS), dr hab. Włodzimierz Pessel (IKP)

Moduły

Pod koniec pierwszego semestru, studenci będą mieli możliwość wyboru jednego z trzech modułów, w ramach których kontynuować będą studia. Podział na moduły z jednej strony daje możliwość sprofilowania swoich zainteresowań badawczych – wyboru perspektyw czy też obszaru, na którym chcą się skupić – oraz przejść do kameralnego, warsztatowego trybu pracy. Dzięki temu studenci będą mogli skupić się na procesie badawczym, ukierunkowanym na napisanie pracy magisterskiej pod opieką kadry z jednej z pięciu jednostek wchodzącej w skład konsorcjum. Do wyboru będzie jeden z trzech modułów:

1) Społeczny

Moduł społeczny opiera się na założeniu, że na większość zjawisk i procesów miejskich wpływ mają aktorzy ludzcy, ale także pozaludzcy (non-human), jak dyskursy eksperckie i potoczne, architektura, sztuka, mody, technologie etc. Dlatego moduł ukierunkowany jest na badanie tych zjawisk, które kształtują współczesną miejskość widzianą z tej perspektywy. Sprawdzimy więc, kim są dziś mieszczanie, jakie są ich style życia i oczekiwania wobec miasta, jakim procesom selekcyjnym, awansowym i degradacyjnym podlegają, jakie tworzą sąsiedztwa, w jakich lokalnościach działają lub pozostają nieaktywni, jakie są ich obyczaje i praktyki kulturowe. Duży blok zajęć poświęcony będzie procesom demokracji miejskiej, partycypacji i deliberacji. Kolejnym zagadnieniem omawianym wieloaspektowo będzie mieszkanie rozumiane zarówno jako polityka mieszkaniowa, jak i współczesne, różnorodne praktyki zamieszkiwania. Zajmiemy się także sztuką w mieście, i to zarówno od strony instytucji kultury i sztuki, jak też w kontekście sztuki oddolnej, offowej i niszowej. W perspektywie socjologii architektury zobaczymy, jak sama zabudowa i technologie sugerują pewne zachowania, blokując inne, a także zagłębimy się w zagadnienie atmosfer miejsc i (komercyjnego) zarządzania nimi. Sprawdzimy przy tym, jakie są reprezentacje tych zjawisk w tekstach kultury i przekazach użytkowych i co z tego wynika.

2) Ekonomiczno-polityczny

Moduł ekonomiczny-polityczny koncentruje się wokół zagadnień związanych z gospodarką miejską i zarządzaniem miastami. Na pierwszym roku studenci i studentki będą uczęszczać na zajęcia dotyczące ekonomii politycznej miasta oraz władzy i demokracji lokalnej. Zagadnienia te prezentowane są zarówno w ujęciu bardziej klasycznym (m.in. historia gospodarcza miast, ekonomia miasta, samorząd miejski) jak i współczesnym (np. miasto a płeć, ruchy miejskie). Ponadto na zajęciach dotyczących komparatystyki w studiach miejskich studenci i studentki będą mogli prześledzić różne modele i kultury urbanizacji w skali globalnej. Drugi rok modułu ekonomiczno-politycznego to przede wszystkim zajęcia związane z zarządzaniem miastem i kształtowaniem polityk publicznych w skali miejskiej, jak również rolą technologii, wiedzy i instytucji w rozwoju miast oraz miastami globalnymi i metropolizacją. Studenci i studentki, którzy wybiorą moduł ekonomiczno-polityczny będą także uczestniczyć w zajęciach praktycznych prowadzonych w formie miejskich laboratoriów terenowych w trakcie których będą mogli bezpośrednio zobaczyć, jak funkcjonują miejskie instytucje oraz zbadać ekonomiczne i polityczne aspekty miejskiej codzienności.

3) Przestrzenny

Moduł przestrzenny jest propozycją dla studentów zainteresowanych teoretycznymi i praktycznymi aspektami programowania rozwoju miast i planowania ich zagospodarowania przestrzennego. Zjawiska i procesy zachodzące w środowisku miejskim przedstawiane i dyskutowane są w kontekście współczesnych wyzwań dla miast, którymi są m.in. zmiany klimatyczne, zanieczyszczenie środowiska, „rozlewanie” się miast, degradacja terenów poprzemysłowych, wzrost złożoności struktur miejskich i kształtowanie się obszarów funkcjonalnych miast oraz starzenie ludności i rosnące zróżnicowania społeczne. Podejścia do zasad rozwoju miast podlegają ewolucji. Czynnikiem, który współcześnie nabiera szczególnego znaczenia w rozwoju miast jest środowisko przyrodnicze. Zarządzanie wodą w mieście, przeciwdziałanie skutkom katastrof naturalnych, redukcja zanieczyszczeń różnego rodzaju, wykorzystywanie zasobów przyrodniczych do kształtowania wysokiej jakości środowiska życia w mieście i racjonalne gospodarowanie przestrzenią to również wyzwania, którym sprostać można poprzez formułowanie i realizację odpowiednich polityk miejskich. W module przestrzennym zajmujemy się sposobami identyfikowania problemów rozwojowych i ich rozwiązywania w praktyce. Odwołując się do ewolucji poglądów, podejść i interpretacji zmian w przestrzeni miast analizujemy wpływ różnych paradygmatów na działania praktyczne, w tym na mechanizmy planowania przestrzennego i kreowania środowiska miejskiego w wymiarze urbanistyczno-architektonicznym.

Zajęcia wspólne

Obok modułów prowadzone będą zajęcia dla całej grupy studentów. W drugim semestrze studenci będą doskonalić swój warsztat w metodach ilościowych badań (30h), metodach badań jakościowych (30h) oraz przestrzennych (30h). Przez całe dwa lata trwania studiów, odbywać się będzie seminarium pt. „Interdyscyplinarne polemiki miejskie” będące forum wymiany myśli i dyskusji na najbardziej bieżące i palące tematy miejskie. Wreszcie, podczas drugiego roku studiów, w ramach wspólnego przedmiotu „Procesy miejskie” (120h), odbędzie się kilkudniowy wyjazd terenowy do jednego z mniejszych polskich miast, podczas którego studenci i studentki będą mogli przetestować swój warsztat badawczy. Wybór mniejszej miejscowości jako terenu badań jest też gestem nawiązującym do bardzo bogatej i żywej tradycji badawczej w polskiej socjologii miasta z lat 60, kiedy to właśnie istotnym obiektem badań, które można uznać za kamień węgielny polskich studiów miejskich, były badania procesu urbanizacji w małych i średnich miejscowościach. Pragniemy ożywić tą tradycję badawczą i wnieść ją w XXI wiek – również dlatego, że specyfiką urbanizacji w Polsce jest właśnie dominacja małych i średnich ośrodków miejskich.

Kadra

prof. dr hab. Agnieszka Bartoszewicz (WH)

Specjalizuje się w badaniach nad historią miast polskich w późnym średniowieczu i epoce wczesnonowożytnej, skupiając się na problemach związanych z kulturą prawa i piśmiennością oraz źródłoznawstwie. W ostatnich latach prowadzi studia nad dziejami Warszawy XV-XVII w., czego wynikiem jest m.in. publikacja ksiąg miejskich z lat 1453-1535.

dr Dorota Celińska-Janowicz (EUROREG)

Geografka specjalizująca się w studiach miejskich i geografii handlu. W ostatnich latach zajmowała się badaniem nowych przestrzeni gospodarczych metropolii, zrównoważonej urbanizacji i wpływu handlu internetowego na przestrzeń miejską. Odbyła stypendia na Uniwersytecie Oksfordzkim, Wiedeńskim i Wolnym Uniwersytecie w Berlinie.

Prof. dr hab. dr hc mult. Mirosława Czerny (WGSR)

geograf, ekspert w teorii geografii miast i geografii rozwoju, wykładowca na licznych uniwersytetach europejskich i latynoamerykańskich, ekspert Komisji Europejskiej w PR6, PR7 i Horyzont 2020, obecnie członek Komitetu Nauk Geograficznych PAN.

dr Sylwia Dudek-Mańkowska (WGSR)

geograf, kieruje Pracownią Miejską na WGSR UW, pełni funkcję Zastępczyni Przewodniczącego Rady Naukowej Dyscypliny Geografia Społeczno-Ekonomiczna i Gospodarka Przestrzenna. Specjalizuje się w badaniu przemian zachodzących w przestrzeni miejskiej oraz kształtowaniu marek miejskich.

dr Mirosław Grochowski (WGSR)

geograf, zajmuje się problematyką planowania przestrzennego i programowania rozwoju lokalnego i regionalnego/

prof. ucz. Mikołaj Herbst (EUROREG)

Ekonomista specjalizujący się w ekonomii edukacji, rozwoju regionalnym i lokalnym oraz badaniach z wykorzystaniem metod ilościowych. Ostatni rok spędził na Indiana University w Bloomington w USA realizując projekt na temat polityk publicznych w obszarze edukacji.

Prof. ucz. Małgorzata Karpińska (WNKS)

profesor historii, autorka programu na podyplomowych studiach varsavianistycznych na Uniwersytecie Warszawskim, specjalizuje się w historii XVIII i XIX w., autorka licznych publikacji z historii Warszawy.

dr Bogna Kietlińska (ISNS)

Socjolożka. Jej zainteresowania naukowe obejmują zagadnienia związane z: socjologią teatru, socjologią i antropologią miasta, badaniami wizualnymi, etnografią wielozmysłową oraz partycypacją społeczną wspieraną przez narzędzia GIS.

dr Piotr Kubkowski (IKP)

Kulturoznawca, specjalizuje się w miejskiej kulturze nowoczesnej, historii sportu i krajoznawstwa. Autor “Sprężystych. Kulturowej historii warszawskich cyklistów na przełomie XIX i XX wieku”. Współautor książek z serii „Topo-Grafie". Współscenarzysta i współautor koncepcji serialu dokumentalnego o osiedlach modernistycznych pt. „BLOK".

dr hab. inż. arch. Jacek Kwiatkowski (WGSR)

urbanista – architekt, ekspert w dziedzinie teorii przestrzeni i nowych koncepcji urbanistycznych, konsultant naukowy Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus” PAN w latach 2011-2014, obecnie członek RDN geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna.

dr hab. Barbara Lewenstein (ISNS)

Jest kierowniczką specjalizacji: Socjourbanistyka oraz Współczesne miasta. Badania i działania. W latach 2016 - 2020 pełniła funkcję wicedyrektorki d.s naukowych ISNS. Zajmuje się aktywizmem miejskim, wspólnotami sąsiedzkimi i społeczeństwem obywatelskim.

dr hab. Magdalena Łukasiuk (ISNS, wice-kierowniczka Studiów Miejskich UW)

Kierowniczka Ośrodka Socjologii Zamieszkiwania, Członek Komitetu Badań nad Migracjami PAN. Zajmuje się badawczo socjologią zamieszkiwania i migracji, a także socjologią miasta, architektury i atmosfery.

dr Weronika Parfianowicz (IKP)

– kulturoznawczyni, zajmuje się przestrzenią i obyczajowością miast Europy Środkowej, politykami mieszkaniowymi i kulturą mieszkania, a także czeską awangardą i kulturą undergroundową. Redaguje bloga „Jak żyć w małym mieszkaniu?”. Współorganizuje cykl spotkań „Przed końcem”.

dr hab. Włodzimierz Karol Pessel (IKP, wice-kierownik Studiów Miejskich na UW)

– kulturoznawca i skandynawista. Kierownik Zakładu Kultury Współczesnej w IKP UW, wykładowca Katedry Skandynawistyki Uniwersytetu SWPS. Współzałożyciel Pracowni Studiów Miejskich IKP i jej pierwszy kierownik. Członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego. Autor m. in. monografii “Antropologia nieczystości. Studia z kultury sanitarnej Warszawy”.

dr hab. Igor Piotrowski (IKP)

kulturoznawca i teolog. Adiunkt w Zakładzie Historii Kultury IKP UW, członek i (od 2017) kierownik Pracowni Studiów Miejskich, członek Komitetu Głównego Olimpiady Literatury i Języka Polskiego. Zajmuje się historią kultury polskiej od czasów dawnych do współczesnych, kulturowymi reprezentacjami przestrzeni (Krakowskie Przedmieście, okolice i ekstensje) i owadami.

dr Adam Płoszaj (EUROREG)

Doktor nauk ekonomicznych oraz magister gospodarki przestrzennej. Specjalizuje się w badaniach rozwoju regionalnego i lokalnego, studiach nad nauką i innowacyjnością, oraz metodologii badań ilościowych. Ma międzynarodowe doświadczenie badawcze (USA, Kanada, Wielka Brytania, Francja, Hiszpania, Niemcy, Ukraina, Holandia, Szwecja).

dr hab. Kacper Pobłocki (EUROREG, kierownik Studiów Miejskich na UW)

Antropolog społeczny. Kształcił się w UK, Holandii i USA, m.in. na nowojorskim centrum badawczym prowadzonym przez Davida Harveya. Wprowadził do polskiego języka pojęcie ruchów miejskich, które też współtworzył. Jego monografia Kapitalizm. Historia krótkiego trwania (2017) otrzymała nagrodę Economicus dla ekonomicznej książki roku.

dr Tomasz Sobierajski (ISNS)

Socjolog posiadający kilkunastoletnie, praktyczne doświadczenie w realizacji badań. Projektuje i koordynuje polskie i międzynarodowe projekty badawcze, realizowane dla instytucji rządowych, organizacji pozarządowych i biznesu.

dr Katarzyna Wojnar (EUROREG)

Doktor geografii, jej doktorat dotyczył kapitału kreatywnego polskich miast. Laureatka wyróżnienia dydaktycznego rektora UW za interdyscyplinarne zajęcia o mieście prowadzone w formie warsztatów, spacerów i symulacji. Aktywna badaczka miejska, współautorka Warszawskiego Programu Rozwoju Potencjału Twórczego i Wsparcia Twórców.

Prof. ucz. Grażyna Woroniecka (ISNS)

Absolwentka socjologii UJ; doktorat IFiS PAN; habilitacja ISNS UW. Zainteresowania naukowe skupiają się wokół interpretatywnych teorii socjologicznych. W dorobku m. in. zredagowana praca zbiorowa Co znaczy mieszkać. Szkice antropologiczne (TRIO, Warszawa 2007).